กัดลิ้น เป็นพรรณไม้ยืนต้นที่น้อยคนนักจะรู้จักเนื่องจากเป็นพืชที่มีการกระจายพันธุ์อยู่ในบ้างพื้นที่ของประเทศไทยผลของไม้ชนิดนี้สามารถนำเอามารับประทานได้มีรสชาติหวานอร่อยนอกจากนั้นทุกส่วนของลำต้นสามารถนำมาใช้เป็นสมุนไพรได้โดยมีสรรพคุณหลักๆเช่น เป็นยารักษาแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ได้ มีฤทธิ์ช่วยสมานบาดแผลทำให้แผลหายเร็วนอกจากประโยชน์ทางการแพทย์แผนไทยแล้วเนื้อไม้กัดลิ้นมีความแข็งจนสามารถนำไปทำเครื่องใช้ภายในบ้านได้อีกด้วยแถมเมื่อนำไปทำเป็นฝืนก็ให้ไฟที่ร้อนแรงอีกด้วย เห็นไมว่าพืชชนิดนี้นั้นมีประโยชน์มากมายขนาดไหนเราควรช่วยกันรักษาธรรมชาติและพื้นป่าให้อยู่คู่ประเทศไทยเราไปอีกยาวนาน

กัดลิ้น

กัดลิ้นมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่าWalsura trichostemon Miq.จัดอยู่ในวงศ์เดียวกับกระท้อนMELIACEAEมีชื่อเรียกในภาษาท้องถิ่นอื่นๆว่า กัดลิ้น(ชลบุรี), มะค่าลิ้น(อุตรดิตถ์, ปราจีนบุรี), ลำไยป่า(อุตรดิตถ์), แก้วลาว(จันทบุรี), ค่าลิ้น เป็นต้น

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์ของกัดลิ้น(ลำไยป่า)

กัดลิ้นสมุนไพรไทยเป็นพันธุ์พืชที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของเรานี้เองโดยสามารถพบพืชชนิดนี้จำนวนมากได้ตามป่าของประเทศพม่าและกัมพูชาส่วนของในประเทศไทยเราสามารถพบพืชชนิดนี้ได้จามป่าทั่วไปทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและบ้างพื้นที่ทางภาคตะวันออกเฉียงใต้

ประโยชน์และสรรพคุณของกัดลิ้น (ลำไยป่า)

  • เป็นยารักษาแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ได้
  • รักษาโรคกระเพราะอาหารอักเสบ
  • ช่วยขับลมในลำไส้
  • แก้อาการจุกเสียดแน่นท้อง ขับลม
  • รักษาโรคริดสีดวงทวาร
  • กัดลิ้นช่วยห้ามเลือด
  • มีฤทธิ์ช่วยสมานบาดแผลทำให้แผลหายเร็ว
  • ช่วยสมานบาดแผล
  • ช่วยรักษาแผลเปื่อย
  • ช่วยแก้หิดสุกหิดเปื่อย
  • ช่วยบำรุงเส้นเอ็น แก้เส้นเอ็นพิการ
  • ช่วยแก้อาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
  • บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกายอันเนื่องมากจากเส้นเอ็นอักเสบ

กัดลิ้น

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของกัดลิ้น

  • ลำต้นของกัดลิ้น จัดเป็นไม้ยืนขนาดเล็ก ความสูงโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 5 – 12เมตร เรือนยอดไม้แผ่นกว้างเป็นพุ่มค่อนข้างกลม กิ่งอ่อนมักจะมีขนสั้นสีน้ำตาลอ่อน และมีช่องอากาศสามารถมองเห็นชัดเจนเนื้อไม้ค่อนข้างแข็งเปลือกมีน้ำตาลอมเทา
  • ใบของกัดลิ้น มีลักษณะเป็นประกอบแบบขนนกมีใบย่อยแยกสามใบ ใบย่อยใบกลางจะมีขนาดใหญ่ที่สุด ใบย่อยคู่ข้างอยู่ตรงข้ามกัน ใบย่อยรูปทรงรีแกมรูปขอบขนานถึงรูปขอบขนานแกมรูปใบหอก แผ่นใบด้านบนมีสีเขียว แผ่นใบด้านล่างมีสีเขียวอ่อนกว่า ปลายใบเรียวแหลม โคนสอบ และปลายก้านป่องเป็นข้อและทำมุมกับแผ่นใบย่อย
  • ดอกของกัดลิ้น มีลักษณะดอกเป็นแบบช่อแยกแขนง ออกตามปลายกิ่ง มีขนสั้นสีน้ำตาลอ่อน ดอกเล็ก กลีบเลี้ยง 5 กลีบ เล็กมาก รูปสามเหลี่ยม มีขนสั้น กลีบดอก 5 กลีบ สีขาวนวล รูปขอบขนานปลาย
  • ผลของกัดลิ้น มีลักษณะเป็นทรงกลม เมื่อสุกสีเหลือง มีขนสั้นสีน้ำตาลอ่อน มี 1 เมล็ด เมล็ดกลม เส้นผ่าน มีเยื่อนุ่มห้อหุ้มเมล็ดอยู่

สาระน่ารู้เกี่ยวกับกัดลิ้น

  • ผลสุกมีรสหวานใช้รับประทานเป็นผลไม้ได้
  • ผลสุกสามารถนำมาใช้ทำเป็นส้มตำรวมกับผลตะโกอร่อยมากๆ
  • เนื้อไม้หรือลำต้นใช้สำหรับการก่อสร้างและสามารถใช้ทำข้าวของเครื่องใช้ภายในบ้านได้
  • เนื้อไม้สามารถนำมาใช้ทำเป็นฟืนที่ให้ความร้อนสูงได้และเหมาะสำหรับการนำไปทำถ่าน

เอกสารอ้างอิง

  • ข้อมูลพรรณไม้. สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี.[ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: rspg.or.th.  [28 ก.พ. 2020]
  • ระบบฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน). “กัดลิ้น ลำไยป่า มะค่าลิ้น”, “มะค่าลิ้น”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: or.th.  [28 ก.พ. 2020].
  • โรงเรียนน้ำดิบวิทยาคม. [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก:ac.th.  [28 ก.พ. 2020]
  • การสำรวจทรัพยากรป่าไม้เพื่อประเมินสถานภาพและศักยภาพ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 9 (อุบลราชธานี).[ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: dnp9.com. [28 ก.พ. 2020]
  • วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. อ้างอิงใน: หนังสือพรรณไม้พื้นบ้านอีสาน เล่ม 1.  (สุทธิรา ขุมกระโทก).  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: wikipedia.org.  [28 ก.พ. 2020]