เนระพูสีไทย เป็นหนึ่งในสมุนไพรไทยโบราณที่หมอยาพื้นบ้านรู้จักกันเป็นอย่างดีโดยเฉพาะการนำเอาสมุนไพรชนิดนี้มาเป็นส่วนผสมในพิกัดยา”พิกัดเบญจโลธิกะ”ซึ่งมีสมุนไพรหลายชนิดเป็นส่วนผสมเช่น แก่นจันทน์แดง,แก่นจันทน์ขาว,แก่นจันทน์ชะมด,ต้นเนระภูสี,ต้นมหาสดำเป็นต้นโดยตัวยาที่กล่าวมานี้จะมีสรรพคุณช่วยแก้ไข้เพื่อดี แก้ไข้รัตตะปิตตะโรค แก้ลมวิงเวียน แก้พิษทั้งปวงนั้นเองนอกจากสรรพคุณทางยาไทยแล้วยังมีงานวิจัยออกมาว่าสารสกัดจากต้นเนระพูสีมีสารช่วยยับยั้งโรคหนอนกินยาในผักต่างๆได้อีกด้วยนั้นเอง

เนระพูสีไทย

เนระพูสีไทย (Bat flower)มีชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ว่าTacca chantrieri Andréจัดอยู่ในวงศ์กลอย Taccaceae หรือDioscoreaceaeโดยมีชื่อเรียกตามภาษาท้องถิ่นอื่นๆว่าคลุ้มเลีย ว่านหัวเลีย ว่านหัวลา ว่านหัวฬา (จันทบุรี), ค้าวคาวดำ มังกรดำ (กรุงเทพฯ), ดีปลาช่อน (ตราด), ม้าถอนหลัก (ชุมพร), ว่านพังพอน (ยะลา), นิลพูสี (ตรัง), ว่านนางครวญ (นครศรีธรรมราช), กลาดีกลามูยี (มลายู-ปัตตานี), ดีงูหว้า (ภาคเหนือ), เนระพูสีไทย (ภาคกลาง), เส่แหง่เหมาะ (กะเหรี่ยงแดง), ล่อเคลิน (ลั้วะ), เหนียบเลิน (ขมุ) แต่เรียกกันทั่วไปว่า ว่านค้างคาว หรือ ว่านค้างคาวดำ เป็นต้น

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายสายพันธุ์ของเนระพูสีไทย

เนระพูสีไทยมีถิ่นกำเนิดอยู่ทางแทบเขตร้อนของทวีปเอเชียโดยสามารถพบเจอพืชชนิดนี้ได้ในประเทศอินเดีย บังคลาเทศ จีนตอนใต้ พม่า  ลาว มาเลเซีย และ อินโดนีเซีย โดยในประเทศไทยเราสามารถพบเจอพืชชนิดนี้ได้ในป่าผลัดใบ ป่าดิบแล้งหรือป่าดิบชื้น ที่ระดับความสูงจากน้ำทะเลไม่เกิน 1,000 เมตร

ประโยชน์และสรรพคุณของเนระพูสีไทย

  • เป็นยาบำรุงร่างกาย
  • ช่วยแก้ธาตุพิการ
  • ช่วยทำให้เจริญอาหาร
  • ใช้เป็นยารักษามะเร็ง
  • ใช้เป็นยาแก้โรคความดันโลหิตต่ำ
  • ช่วยบำรุงกำลังทางเพศ
  • ช่วยแก้อาการโรคซางในเด็ก
  • ช่วยดับพิษไข้
  • แก้ไข้กาฬ ไข้เหนือ ไข้สันนิบาต และไข้ท้องเสีย
  • ช่วยแก้อาการไอ
  • ช่วยรักษาโรคในปากคอ
  • ช่วยแก้ลิ้นคอเปื่อย
  • ช่วยแก้ปอดพิการ
  • ช่วยแก้อาการปวดท้อง
  • ช่วยแก้บิด บิดมูกเลือด
  • ช่วยแก้อาการอาหารไม่ย่อย อาหารเป็นพิษ
  • ช่วยรักษาโรคกระเพาะอาหาร
  • รักษาแผลในกระเพาะอาหาร
  • ช่วยสมานแผล
  • ช่วยแก้อาการปวด แก้อักเสบ มีอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย
  • เป็นยาบำรุงสำหรับสตรีมีครรภ์

เนระพูสีไทย

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของเนระภูสีไทย

  • ลำต้นของเนระภูสีไทย เป็นพรรณพืชล้มลุกมีลำต้นแยกเป็นสองส่วนคือลำต้นใต้ดินมีลักษณะเป็นเหง้าทรงกระบอกและลำต้นบนดินมีลักษณะเป็นทรงกระบอกมีกาบใบหุ้มโดยพืชชนิดนี้มีความสูงเฉลี่ยอยู่ที่45-65เซนติเมตรเป็นพืชที่ชอบอยู่ในที่มีอาการเย็นและแสงรำไรตลอดปี
  • ใบของเนระภูสีไทย ลักษณะใบเป็นใบเดี่ยวรูปขอบขนาน หรือรูปใบหอกผิวของแผ่นใบเกลี้ยงมีสีเขียวเข้มฐานใบ รูปลิ่ม ปลายใบ แหลม หรือมีลักษณะเป็นติ่งท้องใบเรียบ
  • ดอกของเนระภูสีไทย ออกดอกช่อ มีลักษณะเป็นกลุ่ม กลุ่มหนึ่งมี 4-6 ดอก แทงออกจากเหง้าหัวใต้ดิน ดอกมีสีม่วงดำหรือสีเขียวเข้ม คล้ายหัวค้างคาว กลีบดอกมี 6 กลีบ กลีบเหมือนหูโตๆ โคนกลีบดอกเชื่อมติดกัน มีใบประดับสีม่วงดำหรือสีเขียวเข้ม 2 คู่ ใบประดับกลมยาวเหมือนหนวดแมว 10-25 เส้น
  • ผลของเนระภูสีไทย ลักษณะผลรูปทรงสามเหลี่ยมหรือรูปกระสวยมีสัน 6 สัน กลีบดอกจะติดอยู่ไม่ร่วงหลุดง่าย มีปีกเหมือนหนัง สีม่วงดำ