ผักเป็ด เป็นอีกหนึ่งพืชผักพื้นบ้านที่นิยมรับประทานกันมาตั้งแต่โบราณแล้วโดยนิยมนำมาทำเป็นอาหารหลากหลายเมนูแล้วนอกจากรสชาติที่อร่อยแล้วยังสรรพคุณทางยามากมายในตำราสมุนไพรไทยโบราณได้กล่าวว่ามีสรรพคุณ ดับพิษโลหิต ระบายอ่อนๆ ฟอกและบำรุงโลหิต แก้ระดูพิการเป็นลิ่ม เป็นก้อนดำเหม็น ปวดเมื่อยบั้นเอวและท้องน้อย

ผักเป็ด

ผักเป็ด (Sessile joyweed)มีชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ว่าAlternanthera sessilis R.Brจัดอยู่ในวงศ์บานไม่รู้โรยAmaranthaceaeมีชื่อเรียกในภาษาท้องถิ่นพื้นเมืองว่าผักเป็ดแดง ผักเป็ดขาว (ภาคกลาง), ผักเปี๋ยวแดง (ภาคเหนือ), ผักเป็ด ผักเป็ดไทย (ไทย), ผักหอม บะอุ่ม บ่ะดิเยี่ยน (ลั้วะ)ฯลฯ

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายสายพันธุ์ของผักเป็ด

ผักเป็ดเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนของโลกพบครั้งแรกในทวีปอเมริกากลางก่อนจะมีการแพร่กระจายพันธุ์ไปทั่วทุกมุมโลกสามารถพบพืชชนิดนี้ได้ตามพื้นที่รกล้างต่างเพราะพืชชนิดนี้สามารถขึ้นได้ในทุกสภาพดินนั้นเองโดยในประเทศไทยมักพบพืชชนิดนี้ได้มากทางภาคกลาง

ประโยชน์และสรรพคุณของผักเป็ด

  • รักษาวัณโรค
  • ช่วยแก้เยื่อสมองอักเสบชนิดบี และไข้เลือดออกในระยะแรก
  • แก้ไข้ ถอนพิษร้อน แก้หัด ทำให้เลือดเย็น
  • สำหรับคุณแม่ที่เพิ่งคลอดลูก ใช้ผักเป็ดในการอยู่ไฟช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น
  • แก้อาการไอเป็นเลือด อาเจียนเป็นเลือด
  • ขับปัสสาวะ
  • ขับน้ำชื้นในร่างกาย
  • แก้ตับอักเสบชนิดเอ
  • แก้อีสุกอีใส
  • แก้งูสวัดด้วยการตำแล้วพอกบริเวณที่เป็น
  • แก้โรคหนองใน
  • แก้ผื่นคัน ฝีหนอง
  • รักษาแผลที่มีน้ำเหลือง หรือผดผื่น
  • แก้ฝี ด้วยการต้มต้นสดผสมน้ำผึ้งทาบริเวณที่เป็น
  • แก้พิษงู หรือถูกงูกัดด้วยคั้นน้ำจากต้นสดดื่ม ส่วนกากเอามาพอกแผล

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของผักเป็ด

  • ลำต้นของผักเป็ด จัดเป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กมีอายุราวๆ1ปีลำต้นมีลักษณะกลมภายในกลวงเป็นปล้องๆเห็นได้ชัดเจนโดยลำต้นของพืชชนิดนี้จะเลื้อยไปตามพื้นน้ำหรือพื้นดินรากของพืชชนิดนี้จะขึ้นตามข้อปล้อง
  • ใบของผักเป็ด ใบมีลักษณะเป็นใบเดียว ออกตามข้อของต้น ใบจะเป็นรูรียาวหรือรูปไข่ ปลายและโคนใบแหลม ขอบใบเรียบ มีขนตามขอบใบทั้งสองข้าง และก้านใบสั้น
  • ดอกของผักเป็ด ดอกจะออกเป็นช่อหรือเดี่ยว มักจะออกตามยอดของต้นหรือง่ามใบ ก้านดอกยาว 1-4 เซนติเมตร ดอกกลมคล้ายถ้วย กลีบสีขาวเรียงซ้อนกันเป็นชั้นๆ และผลจะกลมๆ รีๆ ขอบหนาและเป็นหนาม
  • ผลของผักเป็ด พบอยู่ภายในดอกลักษณะผลคล้ายรูปไตหรือหัวใจกลับหัวมีขนาดค่อนข้างเล็กมาก

ผักเป็ด

เอกสารอ้างอิง

  • มูลนิธิหมอชาวบ้าน. นิตยสารหมอชาวบ้าน เล่มที่ 248 คอลัมน์: พืช-ผัก-ผลไม้. ผักสามัญที่ไม่ไร้ความสำคัญ”.  (เดชา ศิริภัทร).  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: doctor.or.th.  [17 ก.พ. 2563].
  • โครงการเผยแพร่ข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นบนพื้นที่สูง, สถาบันวิจัยและพัฒนาที่สูง (องค์การมหาชน). “Sessile joyweed”.  อ้างอิงใน: หนังสือชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย (เต็ม สมิตินันทน์).  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: hrdi.or.th. [17 ก.พ. 2563].
  • ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์, กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.อ้างอิงใน: หนังสือพรรณไม้น้ำบึงบอระเพ็ด.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: qsbg.org.  [17 ก.พ. 2563].