มะอึก เป็นหนึ่งในสมุนไพรไทยพื้นบ้านที่นิยมนำมารับประทานกันเป็นเมนูอาหารโดยมักจะถูกนำมาผสมลงในน้ำพริกแมงดาและน้ำพริกมะอึกนอกจากนั้นยังเป็นหนึ่งในเครื่องยา”พิกัดทศมูลใหญ่”ซึ่งประกอบไปด้วยหญ้าเกล็ดหอยน้อย หญ้าเกล็ดหอยใหญ่ รากละหุ่งแดง รากมะเขือขื่น รากมะอึก รากมะตูม รากลำไย รากเพกา รากแคแตรและรากคัดลิ้นซึ่งมีสรรพคุณช่วยแก้ทุราวสา แก้ไข้หวัดน้อย บำรุงน้ำนม แก้ช้ำรั่ว แก้สะอึก แก้ผอมเหลือง แก้ริดสีดวง แก้นิ่ว แก้กองสันนิบาตและแก้ไข้อันมีพิษเป็นต้น

มะอึก

มะอึก มีทางวิทยาศาสตร์ว่า Solanum stramoniifolium Jacq.จัดอยู่ในวงศ์มะเขือSOLANACEAEมีชื่อเรียกในภาษาท้องถิ่นพื้นเมืองอื่นๆว่ามะอึก, มะเขือปู่,มะเขือขน,หมากขน,อีก(ภาษาใต้)

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์ของมะอึก

สมุนไพรมะอึกมีถิ่นกำเนิดอยู่ในประเทศพื้นที่เขตอบอุ่นของโลกได้แก่ประเทศอเมริกาใต้ และเอเชียโดยปัจจุบันมีการแพร่กระจายสายพันธุ์ไปยังภูมิภาคต่างๆของโลกโดยเฉพาะประเทศใกล้เส้นศูนย์สูตร

ประโยชน์และสรรพคุณของมะอึก

  • ช่วยขับเสมหะ
  • รักษาอาการไอ ทำให้ชุ่มคอ
  • รักษาแผลในช่องปาก ลดอาการแสบแผลในช่องปาก
  • ช่วยดับกลิ่นปาก
  • ช่วยขับพยาธิ
  • กระตุ้นการขับน้ำดี
  • แก้อาการท้องเสีย
  • ช่วยแก้ร้อนใน
  • ช่วยลดไข้
  • แก้อาการฟกช้ำ ลดอาการบวม
  • แก้อาการท้องเสีย
  • ช่วยรักษาฝี
  • รักษาผดผื่นคัน
  • แก้น้ำลายเหนียว

มะอึก

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของมะอึก

  • ลำต้นของมะอึก เป็นพรรณไม้ล้มลุกที่มีอายุมากกว่า 1 ปี มีความสูงเฉลี่ยประมาณ 1-2 เมตร โดยลักษณะทั่วไปภายนอกคล้ายต้นมะเขือพวงแต่ขนาดใหญ่กว่าแตกกิ่งน้อยเป็นทรงพุ่มโปร่งผิวลำต้นและกิ่งมีขนปกคลุม โดยเฉพาะปลายกิ่งหรือกิ่งอ่อนจะมีขนมากเนื้อไม้เป็นไม้เนื้ออ่อน เปราะหักง่าย
  • ใบของมะอึก เป็นใบเดี่ยวออกเรียงสลับกันบนกิ่งใบมีรูปไข่แผ่นใบมีสีเขียวและมีขนอ่อนปกคลุมขอบใบเว้าเป็นร่องบริเวณตรงกลางระหว่างเส้นแขนงใบแผ่นใบมีเส้นกลางใบสีขาวหรือสีม่วง
  • ดอกของมะอึก ออกเป็นดอกเดี่ยวหรือเป็นช่อก็ได้ ซึ่งจะออกกระจุกกันบริเวณซอกใบ มีลักษณะโดยทั่วไปคล้ายดอกมะเขือ กลีบดอกมีลักษณะเป็นรูปหอก
  • ผลของมะอึก มีลักษณะทรงกลมผลอ่อนหรือผลดิบมีสีเขียวเมื่อสุกมีสีเหลืองและสุกจัดเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมส้มผิวผลมีขนแข็งปกคลุมเนื้อผลมีรสเปรี้ยว และเฝื่อนเล็กน้อย

เอกสารอ้างอิง

  • พืชเกษตร.คอมเว็บเพื่อพืชเกษตรไทย ”มะอึก”เข้าถึงได้จาก: puechkaset.com  [17 กุมภาพันธ์ 2020].
  • วาทินี จันมี. 2552. องค์ประกอบทางเคมีและฤทธิ์ยับยั้งไลเพส-
  • ของผลมะอึก Solanum stramonifolium Jacq.
  • กองโภชนาการ กรมอนามัย. 2544. ตารางแสดงคุณค่าทางโภชนาการของอาหารไทย.