พิมเสนต้น เป็นสมุนไพรที่ได้รับความนิยมอย่างมากตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันเนื่องจากเป็นสมุนไพรที่ให้กลิ่นหอมชื่นใจและยังเป็นสมุนไพรที่นำมาเข้าตำหรับยาไทยแผนโบราณอีกด้วยได้แก่ตำรับยา “พิกัดตรีสุคนธ์”ที่สรรพคุณช่วยแก้ไข้สันนิบาต แก้ไข้เซื่องซึม แก้ไข้จุกเสียดและยังแก้ริดสีดวงได้อีกด้วยนอกจากประโยช์นที่กล่าวมานั้นปัจจุบันยังมีการนำเอาสมุนไพรชนิดนนี้มาใช้ในเป็นผลิตภัฑณ์เสริมความงามอีกด้วย

พิมเสนต้น

พิมเสนต้น(Patchoull) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Pogostemon cablin (Blanco) Benth.จัดอยู่ในวงศ์กะเพรา LABIATAEมีชื่อเรียกในภาษาท้องถิ่นพื้นเมืองอื่นๆว่าใบพิมเสน, ผักชีช้าง, ใบหลม ใบอีหรม (ภาคใต้), ฮั่วเซียง ก่วงฮั่วเซียง (จีนกลาง) เป็นต้น

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายสายพันธุ์ของพิมเสนต้น

พิมเสนต้นมีถิ่นกำเนิดอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเอเชียใต้โดยสามารถพบได้ในประเทศฟิลิปปินส์ อินเดีย ศรีลังกา อินโดนีเซีย และในประเทศมาเลเซียโดยจัดเป็นพืชที่ถูกนำมาใช้เป็นสมุนไพรกันตั้งแต่สมัยโบราณโดยในประเทศไทยไม่มีหลักฐานการเพาะปลูกสมุนไพรชนิดนี้

ประโยชน์และสรรพคุณของพิมเสนต้น

  • บำรุงร่างกาย
  • กระตุ้นการทำงานของร่างกายให้ทำงานได้ดีขึ้น
  • เป็นยาเย็น
  • ช่วยบรรเทาอาการไข้
  • ช่วยบำรุงหัวใจ
  • บรรเทาอาการท้องอืดเฟ้อ
  • อาการอุจจาระธาตุพิการ
  • ท้องเสียที่ไม่ติดเชื้อ
  • แก้ร้อนในกระหายน้ำ
  • แก้พิษหัด
  • ช่วยลดพิษอีสุกอีใส
  • ช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบย่อยอาหาร
  • ช่วยลดอาการปวดศีรษะ
  • แก้อาการระดูมาผิดปกติ

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของพิมเสนต้น

  • ลำต้นของพิมเสนต้น จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุกอายุสั้นโดยมีอายุเฉลี่ยอยู่ที่หนึ่งปีโดยพืชชนิดนี้มีความสูงเฉลี่ยอยู่ที่20-100เซนติเมตรลำต้นตั้งตรงกิ่งก้านเป็นเหลี่ยมมีแตกกิ่งสาขาบริเวรยอดของลำต้นทุกส่วนของต้นมีกลิ่นหอมมีขนอ่อนๆสีเหลืองปกคลุมอยู่ทั่วลำต้น
  • ใบของพิมเสนต้น เป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้าม ลักษณะใบรูปไข่หรือรูปไข่กว้าง ปลายใบแหลมหรือมน โคนใบแหลมหรือสอบ ขอบใบจักแบบซี่ฟันแกมจักมนชั้นเดียวหรือสองชั้น มีขนปกคลุมหนาแน่นทั้งด้านบนและด้านล่าง ด้านล่างมีต่อมเป็นจุดๆ ก้านใบยาว
  • ดอกของพิมเสนต้น ออกดอกเป็นช่อตามง่ามของใบและบริเวณยอดของต้น ริ้วประดับรูปรี ดอกมีขนาดเล็ก กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นหลอดทรงกระบอกกึ่งรูประฆัง มีขน มีเส้นแขนงตามยาว 5 เส้น ปากหลอดหยักเป็นซี่ฟันขนาดเกือบเท่ากัน 5 หยัก กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็นปาก ปากบนมี 3 หยัก ปากล่างเรียบ
  • ผลของพิมเสนต้น มีลักษณะผลเป็นรูปทรงรี เล็ก แข็ง ค่อนข้างเป็นสามเหลี่ยม ผิวเรียบ

พิมเสนต้น

เอกสารอ้างอิง

  • กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. 2546. ประมวลผลงานวิจัยด้านพิษวิทยา ของสถาบันวิจัยสมุนไพรไทย เล่ม 1.โรงพิมพ์การศาสนา:กรุงเทพมหานคร.
  • Chichioco-Hernandez C, Wudarski J, Gevaert L, Verschaeve L. Evaluation of cytotoxicity and genotoxicity of some Philippine medicinal plants. Phcog Mag. 2011;7(26):171-175.
  • Dechayont B, Ruamdee P, Poonnaimuang S, Mokmued K, Chunthorng-Orn J. Antioxidant and antimicrobial activities of Pogostemon cablin (Blanco) Benth. Hindawi Journal of Botany. 2017;2017:1-6.
  • Liao JB, Wu DW, Peng SZ, Xie JH, Li YC, Su JY, et al. Immunomodulatory potential of patchouli alcohol isolated from Pogostemon cablin (Blanco) Benth (Lamiaceae) in mice. Tropical Journal of Pharmaceutical Research. 2013;12(4):559-565.
  • Liu F, Deng C, Cao W, Zeng G, Deng X, Zhou Y. Phytochemicals of Pogostemon cablin (Blanco) Benth. aqueous extract: Their xanthine oxidase inhibitory activities. Biomedicine & Pharmacotherapy. 2017;89:544-548.
  • Liu F, Wei Cao W, Deng C, Wu Z, Zeng G, Zhou Y. Polyphenolic glycosides isolated from Pogostemon cablin (Blanco) Benth. as novel influenza neuraminidase inhibitors. Chemistry Central Journal. 2016;10:1-11.
  • Lu T-C, Liao J-C, Huang T-H, Lin Y-C, Liu C-Y, Chiu Y-j, et al. Analgesic and anti-inflammatory activities of the methanol extract from Pogostemon cablin. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine. 2011;2011:1-9.
  • Swamy MK, Sinniah UR. A Comprehensive Review on the phytochemical constituents and pharmacological activities of Pogostemon cablin Benth. An Aromatic Medicinal Plant of Industrial Importance. Molecules. 2015;20:8521-8547.
  • Yang Y, Kinoshita K, Koyama K, Takahashi K, Tai T, Nunoura Y, et al. Anti-emetic principles of Pogostemon cablin (Blanco) Benth. Phytomedicine. 1999;6(2):89-93.
  • Yoon SC, Je I-G, Cui X, Park HR, Khang D, Park J-S, et al. Anti-allergic and anti-inflammatory effects of aqueous extract of Pogostemon cablin. Int J Mol Med. 2016;37(1):217-224.