เทียนแดง เป็นสมุนไพรที่นิยมใช้ในพิกัดเทียนทั้ง 7 ที่ประกอบด้วยเทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน เทียนเยาวพาณี และ เทียนสัตตบุษย์เป็นต้นมีสรรพคุณโดยรวม ของยาที่ใช้ในพิกัดเทียน คือ ช่วยขับลม แก้อาเจียน บำรุงโลหิต และใช้ในตำรับยาหอม

เทียนแดง( Garden Cress ) ชื่อวิทยาศาสตร์ Lepidium sativum L. จัดอยู่ในวงศ์ผักกาด Cruciferae มีชื่อเรียกในภาษาท้องถิ่นอื่นว่า ถิงลี่จื่อ(จีนกลาง) , ตู๋สิงช่าย(จีนกลาง)

เทียนแดง

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์ของเทียนแดง

สมุนไพรเทียนแดง เป็นพืชพื้นเมืองของทวีปแอฟริกาใต้และบริเวณใกล้เคียงต่อมาได้มีการนำเข้าพันธุ์พืชชนิดนี้ไปปลูกในทวีปยุโรปและเอเชีย สำหรับในประเทศไทยไม่มีหลักฐานว่ามีการเพราะปลูกสมุนไพรไทยชนิดนี้ ส่วนเมล็ดเทียนแดงที่ใช้กันออยู่ในปัจจุบันได้นำเข้ามาจากประเทศปากีสถานอินเดียและอัฟกานิสถาน

ประโยชน์และสรรพคุณของเทียนแดง

  • ใช้แก้เสมหะ ขับเสมหะ
  • แก้ลม แก้น้ำดีพิการ
  • แก้คลื่นเหียนอาเจียน
  • แก้ลมเสียดแทงสองราวข้าง
  • ช่วยขับน้ำนมในคุณแม่ให้นมบุตร
  • แก้ลักปิดลักเปิด
  • ช่วยขับลมแก้อาการจุกเสียด
  • ฟอกโลหิต
  • บำรุงโลหิต
  • บรรเทาอาการท้องอืดท้องเฟ้อ
  • แก้อาการอุจาระพิการ

ข้อควรระวังในการใช้สมุนไพรนี้ : ผู้ที่มีธาตุอ่อน ปอดไม่มีกำลังไม่ควรรับประทานสมุนไพรนี้ และเทียนแดงมีน้ำมันมัสตาร์ทที่มากไม่รับประทานในปริมาณที่มากเกินไป อาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร ทำให้เนื้อเยื่ออักเสบได้

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของเทียนแดง

  • ลำต้นของเทียนแดง จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุกอายุหนึ่งปีลำต้นตั้งตรงสูงแตกกิ่งก้านบริเวณยอดต้นรากเป็นสีขาวและมีขนอ่อนปกคลุมทั่วทั้งต้น
  • ใบของเทียนแดง ใบที่อยู่ใกล้โคนต้นจะมีก้านใบยาว ส่วนใบด้านบนไม่มีก้านใบ ใบเทียนแดงเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับ ลักษณะของใบเป็นรูปรีแคบ ขอบใบหยักลึก แตกเป็นแฉกคล้ายขนนก หน้าใบมีขน แต่หลังใบมีขน ใบยอดกิ่งมักมีขนาดเล็กเป็นเส้น
  • ดอกของเทียนแดง ดอกออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง รวมเป็นกระจุก มีสีขาวอมม่วง ขนาดเล็ก มีกลีบเลี้ยง 4 กลีบ กลีบดอก 4 กลีบ รอบกลีบมีเกสรเพศผู้สีเหลือง 6 อัน
  • ผลของเทียนแดง ผลมีลักษณะกลมยาวเป็นรูปไข่แบนมีเหลี่ยม ออกบริเวณง่ามใบ มีขนอ่อนขึ้นปกคลุม ภายในมีเมล็ดกลมรูปไข่กลมรี มีขนาดกว้างประมาณ 1 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 2-3 มิลลิเมตร เมล็ดเป็นสีแดงเข้ม ผิวเมล็ดเรียบเป็นมัน ตรงกลางมีริ้ว

องค์ประกอบทางเคมีของเทียนแดง

ในเมล็ดของเทียนพบน้ำมันระเหยยาก อยู่ประมาณ 23%  โดยมีกรดไขมันชนิดแอลฟา ไลโนเลอิก (ALA) คิดเป็นร้อยละ 34 ของกรดไขมันทั้งหมด วิตามินซี 37% นอกจากนี้ยังพบสารเมือก (mucilage) และเลคติน (lectin) เป็นองค์ประกอบของเมล็ดด้วย สารสำคัญที่พบแยกตามกลุ่มสารดังนี้

Imidazole alkaloid เช่น lepidine B, lepidine C, lepidine D, lepidine E, lepidine F, semilepidinoside A, semilepidinoside B        Glucosinolate พบประมาณ 1.2% ในส่วนประกอบของน้ำมันระเหยง่าย จากใบ และเมล็ด เช่น N,N-dibenzylurea N,N-dibenzylthiourea, benzylthiocyanate, benzylisothiocyanate, benzylcyanide, sinapic acid ethyl ester

เทียนแดง

การศึกษาทางเภสัชวิทยา

  • ฤทธิ์ลดคลอเรสเตอรอล การให้น้ำมันจากเมล็ด ในขนาด 10% แก่หนู เป็นเวลา 8 สัปดาห์ พบว่าลดระดับคลอเรสเตอรอลที่ตับได้ 12.3% ลดระดับไตรกลีเซอไรด์ได้ 40.4% ลดระดับ LDL 45% แต่ระดับ HDL ไม่เปลี่ยนแปลง น้ำหนักตัว และน้ำหนักของอวัยวะ ไม่มีการเปลี่ยนแปลง ระดับ ALA, EPA, DHA ในตับ และซีรัมเพิ่มขึ้น
  • ฤทธิ์ลดความดันโลหิต สารสกัดเมล็ดด้วยน้ำ เมื่อให้หนูที่มีความดันโลหิตสูงกิน ในขนาด 20 มิลลิกรัม ต่อกิโลกรัม เป็นเวลา 3 สัปดาห์ มีผลลดความดันได้ในวันที่ 7 ของการได้รับสารสกัด โดยไม่มีผลต่ออัตราการเต้นของหัวใจ และไม่มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ แต่ในหนูปกติจะเพิ่มการขับปัสสาวะ
  • ฤทธิ์ระบายเพิ่มการขับเคลื่อนอาหารผ่านลำไส้ การศึกษาพบว่าสารสกัดด้วย 70% เมทานอล จากเมล็ดเทียนแดงที่ความเข้มข้น 30 และ 100 mg/kg สามารถทำให้อุจจาระของหนู mice เปียกและนุ่มลง คิดเป็น 53.8±9.2% และ 63.2±5.3% ตามลำดับ ในขณะที่สารมาตรฐาน carbamylcholine (CCh )ขนาด 1 mg/kgทำให้อุจจาระเปียก 73.6±6.8% และในขณะเดียวกันพบว่าสารสกัดของเทียนแดงมีผลต่อการเพิ่มการขับเคลื่อนอาหารผ่านลำไส้เล็ก โดยการทดสอบกับอาหารที่ผสม charcoal ป้อนให้หนูเม้าส์ หลังจากนั้น 30 นาที นำลำไส้หนูมาตรวจสอบ พบว่าสารสกัดในขนาด 30 และ 100 mg/kg, สารมาตรฐาน CCh 1 mg/kg, และ negative contol ด้วย salineมีผลเพิ่มการขับเคลื่อนของอาหารผ่านลำไส้เล็กได้เท่ากับ 73.9±1.8% (p < 01), 86.7±2.8% (p < 0.001), 96.3±2.9% และ 57.1±2.6% ของความยาวลำไส้เล็ก ตามลำดับ การเพิ่มความสามารถในการเคลื่อนที่ของลำไส้ได้มากขึ้น ทำให้อาหารไม่ตกค้าง ลดอาการคลื่นไส้อาเจียน หรือท้องอืดเฟ้อ
  • ฤทธิ์ขยายหลอดลม สารสกัดบิวทานอลจากเมล็ด เมื่อให้หนูที่ถูกเหนี่ยวนำให้หลอดลมหดตัว ด้วยสารฮีสตามีน และอะเซทิลโคลีน พบว่าสามารถป้องกันหลอดลมหดตัวได้ เมื่อเปรียบเทียบกับยามาตรฐาน ketotifen (1 มก./กก.) และ atropine sulphate (2 มก./กก.)
  • ฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด สกัดสารจากเมล็ดด้วยน้ำ เมื่อให้หนูกิน ขนาดสูงครั้งเดียว หรือให้ต่อเนื่องกันเป็นเวลา 15 วัน สามารถลดระดับน้ำตาลในหนูเบาหวาน และหนูปกติ โดยไม่ทำให้ระดับอินซูลินในเลือดเปลี่ยนแปลง และทำให้น้ำหนักตัวหนูลดลง  เมื่อปี ค.ศ.2006 ที่ประเทศอียิปต์ ได้ทำการศึกษาทดลองผลของเมล็ดเทียนแดงในการลดไขมันเลือด โดยพบสาร flavonoid ในสารสกัดเทียนแดง ทำการทดลองโดยใช้ Chromatog techniques มีผลในการลดเบาหวาน ลดระดับน้ำตาลในเลือด 28.5% (ทำการทดลองในหนูที่ถูกกระตุ้นให้เป็นเบาหวาน) และแสดงผลในการลดระดับคอเลสเตอรอลและไตรีกลีเซอไรด์

เอกสารอ้างอิง

  • หนังสือสารานุกรมสมุนไพรไทย-จีน ที่ใช้บ่อยในประเทศไทย. (วิทยา บุญวรพัฒน์).  “เทียนแดง”.  หน้า 272.
  • หนังสือสมุนไพรสวนสิรีรุกขชาติ. (คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล).  “เทียนแดง Garden Cress Seed”.  หน้า 214.
  • หนังสือสมุนไพรลดไขมันในเลือด 140 ชนิด. (เภสัชกรหญิง จุไรรัตน์ เกิดดอนแฝก).  “เทียนแดง”  หน้า 111.
  • ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. “เทียนแดง”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก : thaicrudedrug.com.  [05 กุมภาพันธ์ 2020].