ส้นพร้าหอม เป็นสมุนไพรที่ได้ชื่อว่าเป็นสมุนไพรที่ช่วยบำรุงร่างกายและยังช่วยบำรุงเลือดจึงเหมาะสำหรับสุภาพสตรีเป็นอย่างยิ่งโดยตั้งแต่สมัยโบราณได้มีการนำเอาสมุนไพรไทย ส้นพร้าหอม มาเข้าเครื่องยาสำหรับคุณแม่หลังคลอดในการทำเป็นยาอบต้มกินเพื่อบำรุงเลือด บำรุงกำลัง ขับน้ำออกจากร่างกาย ลดอาการบวมน้ำ ช่วยทำให้เหงื่อออก และใช้เป็นยาขับประจำเดือนในหญิงที่ประจำเดือนผิดปกติ

ส้นพร้าหอม

ส้นพร้าหอม ชื่อวิทยาศาสตร์ Eupatorium fortunei Turcz. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Eupatorium stoechadosmum Hance) จัดอยู่ในวงศ์ทานตะวัน (ASTERACEAE หรือ COMPOSITAE) มีชื่อเรียกตามภาษาทางถิ่นอื่นๆว่า หญ้าเสือมอบ (ราชบุรี, สุพรรณบุรี, กาญจนบุรี), เกี๋ยงพาใย (ภาคเหนือ), ซะเป มอกพา หญ้าลั่งพั้ง (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน), พอกี่ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), หลานเฉ่า เพ่ยหลาน (จีนกลาง), ผักเพี้ยฟาน, ส่วนกรุงเทพฯ เรียก “สันพร้าหอม” เป็นต้น

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์ของส้นพร้าหอม

ส้นพร้าหอมเป็นพรรณพืชพื้นเมืองประจำถิ่นในแถบโซนเขตร้อนของทวีปอเมริกาใต้เช่น บราซิล อาริเจนตินา อุรุกวัย ปารากวัย เป็นต้น แล้วต่อมามีการแพร่กระจายพันธุ์ไปยังเขตร้อนต่างๆทั่วโลก ในธรรมชาติมักพบ สันพร้าหอมขึ้นกามบริเวณ ข้างลำธารในป่าหรือในบริเวณหุบเขาที่มีความชื้นปานกลาง สำหรับในประเทศไทยพบมากทางภาคเหนือและภาคอีสาน ส่วนภาคกลางพบได้ประปราย

ประโยชน์และสรรพคุณของส้นพร้าหอม

  • มีรสเผ็ด มีกลิ่นหอม เป็นยาสุขุม ออกฤทธิ์ต่อม้ามและกระเพาะอาหาร ช่วยขับน้ำชื้นในร่างกาย ทั้งต้นมี
  • ยาบำรุงร่างกาย บำรุงกำลัง
  • ทำให้เลือดไหลเวียนดี
  • ช่วยแก้อาการวิงเวียน
  • ช่วยทำให้เจริญอาหาร
  • เป็นยาบำรุงหัวใจ
  • ช่วยบำรุงโลหิต
  • ช่วยแก้อาการปวดศีรษะ
  • ใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้ไข้ตัวร้อนจัด ไข้แดด
  • เป็นยาแก้ไอ บรรเทาอาการหอบหืดในเด็กและผู้ใหญ่
  • ช่วยขับเหงื่อ
  • ช่วยแก้อาการร้อนใน กระหายน้ำ ปากแห้ง น้ำลายเหนียว
  • ช่วยแก้ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น
  • ช่วยแก้ลมขึ้นจุกเสียด แก้ลมขึ้นเบื้องสูง แน่นหน้าอก
  • ใช้เป็นยาแก้อาการท้องอืดท้องเฟ้อ
  • ช่วยแก้อาการปวดท้อง ปวดกระเพาะ กระเพาะลำไส้อักเสบ
  • ใช้เป็นยาช่วยขับปัสสาวะ
  • ใช้เป็นยาแก้สตรีประจำเดือนมาไม่ปกติ ทำให้ประจำเดือนมาตามปกติ
  • เป็นยาแก้พิษ

ส้นพร้าหอม

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วของส้นพร้าหอม

  • ลำต้นของส้นพร้าหอม จัดเป็นพรรณพืชล้มลุกเนื้ออ่อนชนิดหนึ่ง มีอายุได้หลายปี ลำต้นตั้งตรงตามลำต้นจะเป็นร่อง แต่ก็ค่อนข้างจะเกลี้ยง กิ่งก้านเป็นเปลาะ ๆ ลักษณะคล้ายต้นกระดูกไก่ดำ
  • ใบของส้นพร้าหอม เป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกัน ใบด้านบน ค่อนข้างออกสลับกัน ลักษณะใบรูปขอบขนานกว้าง ปลายใบเรียวแหลม โคนใบสอบแคบเป็นครีบไปยังก้านใบ ขอบใบจักเป็นซี่ฟัน เกลี้ยงทั้งสองด้าน เส้นใบมี 6-7 คู่ ก้านใบยาว 2-5 มม. เนื้อใบเกลี้ยง มีกลิ่นหอมรับประทานได้
  • ดอกของส้นพร้าหอม ลักษณะดอกเป็นกระจุก ออกเป็นช่อที่ปลายยอดของต้น แต่ละช่อประกอบด้วยดอกขนาดเล็ก ก้านช่อดอกค่อนข้างมีขนหนาแน่น ริ้วประดับมี 2-3 วง วงในปลายค่อนข้างแหลม ดอกมี 5 ดอก สีขาวหรือสีแดง เป็นดอกสมบูรณ์เพศ ดอกจะออกได้เรื่อยๆ
  • ผลของส้นพร้าหอม ลักษณะรูปขอบขนานแคบ มี 5 สัน มีรยางค์เป็นขน เมื่อสุกจะเป็นสีดำ ภายในมีเมล็ด