ว่านมหากาฬ เป็นไม้ประดับที่นิยมปลูกกันตามบ้านทั่วไปเพราะมีลวดลายของใบที่สวยงามส่วนชาวลั้วะจะใช้ใบเพื่อนำไปประกอบอาหาร และชาวเมี่ยน ใช้ใบสดนำมารับประทานเป็นผักเครื่องเคียงร่วมกับลาบโดยในตำหรับยาไทยโบราณเป็นสมุนไพรไทยมีสรรพคุณช่วยดับพิษร้อน พิษกาฬ พิษอักเสบ พิษเซื่องซึม แก้ไข้ แก้เพ้อ คลุ้มคลั่ง แก้พิษตานซาง แก้เริม งูสวัด แก้อาการกระสับกระส่าย รักษาแผลมดลูกในสตรี ช่วยขับประจำเดือน  ใบสด ขับระดู ตำพอกฝี หรือหัวละมะลอก งูสวัด เริม ทำให้เย็น ถอนพิษ แก้ปวดแสบปวดร้อน แก้อักเสบ นอกจากนี้ มีการศึกษาวิจัยพบว่า ว่านมหากาฬ เป็นพืชที่สามารถสะสมโลหะหนักสังกะสีและแคดเมียมได้สูง ในอนาคตคาดว่าจะมีการนำมาใช้ปลูกเพื่อฟื้นฟูสภาพดินในเหมืองแร่ และฟื้นฟูสภาพดินที่ปนเปื้อนโลหะหนักเป็นต้น

ว่านมหากาฬ

ว่านมหากาฬ ชื่อวิทยาศาสตร์ Gynura pseudochina (L.) DC. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Gynura bodinieri Levl.) จัดอยู่ในวงศ์ทานตะวัน (ASTERACEAE หรือ COMPOSITAE)มีชื่อเรียกในภาษาถิ่นอื่น ๆ ว่า คำโคก (ขอนแก่น, เลย), หนาดแห้ง (นครราชสีมา), ผักกาดกบ (เพชรบูรณ์), ว่านมหากาฬ (กรุงเทพฯ), ผักกาดกบ (เพชรบุรี), ผักกาดนกเขา (สุราษฎร์ธานี), ดาวเรือง (ภาคกลาง), แจะออเมีย (เมี่ยน), ชั่วจ่อ (ม้ง), เครือผักปั๋ง (ลั้วะ), หนิวเสอซันฉิ (จีนกลาง) เป็นต้น

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์ของว่านมหากาฬ

ว่านมหากาฬนั้นยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดเรื่องแหล่งกำเนิดของมันแต่ข้อสันนิฐานว่ามีถิ่นกำเนิดในแถบอินโดจีน เช่นในประเทศ อินโดนีเซีย พม่า ลาว กัมพูชา เวียดนาม และไทย เพราะมีการพบว่าว่านมหากาฬครั้งแรกบริเวณภูมิภาคนี้ และยังสามารถพบได้ทั่วไปตามป่าเบญจพรรณในภูมิภาคนี้อีกด้วย สำหรับในประเทศไทยพบว่านมหากาฬได้ทั่วทุกภาคของประเทศแต่จะพบมากบริเวณจังหวัดกาญจนบุรี

ประโยชน์และสรรพคุณของว่านมหากาฬ

  • ช่วยรักษาฝี แผลพุพอง เป็นหนอง
  • รักษาแผลปวดแสบปวดร้อน
  • ช่วยฆ่าเชื้อ รักษาอาการอักเสบ ห้ามเลือด
  • ช่วยให้แผลหายเร็ว
  • ช่วยในการถอนพิษจากสัตว์ต่างๆ
  • ช่วยรักษาอาการโรคงูสวัดและโรคเริมได้
  • ช่วยบำรุงร่างกาย
  • บำรุงหัวใจ
  • เป็นยาบำรุงกำลัง
  • บำรุงเลือด
  • อุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ
  • เป็นยาแก้อาเจียนเป็นเลือด ปัสสาวะเป็นเลือด
  • ช่วยขับระดูของสตรี

ว่านมหากาฬ

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของว่านมหากาฬ

  • ลำต้นของว่านมหากาฬ เป็นพรรณไม้ล้มลุกที่มีลำต้นอยู่ใต้ดินเป็นลำต้นแบบทูเบอร์ ที่มีลักษณะลำต้นสั้น และใหญ่ มีตาอยู่โดยรอบ ไม่มีใบเกล็ด ลำต้นใต้ดินมีลักษณะเป็นหัว ส่วนลำต้นเหนือดินมีสีเขียวแกมม่วง
  • ใบของว่านมหากาฬ ใบเป็นใบเดี่ยว สีเขียวแกมม่วง มีลักษณะรูปช้อนแกมรูปขอบขนาน หรือเป็นรูปพิณ ยาวประมาณ 5-13 กว้างประมาณ 0.4-6 เซนติเมตร ส่วนปลายแหลมหรือมน ส่วนโคนเรียว และไม่เป็นรูปติ่งหู ขอบใบหยัก แบบขนนกหรือหยักซี่ฟัน ผิวใบทั้งด้านล่าง และด้านบนมีขนหนาแน่น ใบมีลักษณะอวบน้ำ
  • ดอกของว่านมหากาฬ ออกดอกเป็นช่อที่ปลายยอด ก้านช่อดอกยาวประมาณ 30 เซนติเมตร แทงขึ้นมาจากพื้นดิน ดอกย่อยเป็นสีส้มเหลืองมีหนามเล็ก ดอกเป็นรูปทรงกระบอก ลักษณะเป็นฝอยคล้ายดอกดาวเรือง แต่มีมีขนาดเล็ก
  • ผลของว่านมหากาฬ ผลเป็นผลแห้ง ไม่แตก เมล็ดล่อน ปลายมีขน