ดาวเรือง เป็นไม้ดอกไม้ประดับที่สามารถพบเจอได้ทั่วไปในบ้านเรานิยมปลูกเพื่อให้ความสวยงามนอกจากความสวยงามแล้วดาวเรืองยังเติมไปด้วยประโยชน์มากมายไม่ว่าจะเป็นแหล่งเบต้า เเคโรทีนที่มากมายถือว่าเป็นสมุนไพร

ดาวเรือง( African marigold )ชื่อวิทยาศาสตร์ Tagetes erecta L. จัดอยู่ในวงศ์ทานตะวัน (ASTERACEAE หรือ COMPOSITAE)มีชื่อเรียกในภาษาถิ่นอื่นๆว่า ดาวเรืองใหญ่ (ทั่วไป), คำปู้จู้หลวง (ภาคเหนือ), พอทู (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), บ่วงซิ่วเก็ก (จีนแต้จิ๋ว), ว่านโซ่วจวี๋ (จีนกลาง), บ่วงลิ่วเก็ก เฉาหู่ย้ง, กิมเก็ก (จีน), ดาวเรืองอเมริกัน เป็นต้น

ดาวเรือง

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์ของดาวเรือง

ดาวเรือง เป็นพรรณไม้ดอกพืชเมืองของประเทศเม็กซิโกและประเทศในแถบอเมริกากลาง โดยแหล่งเพาะปลูกดาวเรืองที่สำคัญของประเทศไทย ได้แก่ จังหวัดลำปาง พะเยา ราชบุรี นนทบุรี สุพรรณบุรี สมุทรสาคร อุดรธานี และกรุงเทพฯ

สรรพคุณและประโยชน์ของดาวเรือง

  • ใช้ละลายเสมหะ
  • แก้เวียนหัว
  • ใช้รักษาโรคตาแดง
  • เป็นยาลดไข้
  • ช่วยบำรุงตับ
  • แก้ร้อนใน
  • แก้ไอหวัด ไอกรน
  • รักษาอาการเต้านมอักเสบ
  • แก้เป็นแผลมีหนอง
  • ช่วยบำรุงสายตา
  • ใช้แก้ฝีหนอง อาการบวมโดยไม่รู้สาเหตุ ลดการติดเชื้อ
  • ใช้ป้องกันผิวแห้ง ผิวแตกลาย
  • บำรุงผิว บำรุงเส้นผม
  • ใช้เป็นยาระบาย
  • แก้อาการหูเจ็บ ปวดหู
  • ช่วยแก้อาการปวดฟัน
  • ช่วยรักษาปากเปื่อย
  • ช่วยแก้อาการปวดท้อง
  • แก้อาการปวดตามข้อ

ลักษณะทางกายภาพทั่วไปของดาวเรือง

  • ลำต้นของดาวเรือง จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุกอายุสั้นแตกกิ่งก้านมากที่โคนต้น ลำต้นเป็นสีเขียวและเป็นร่อง ทั้งต้นเมื่อนำมาขยี้จะมีกลิ่นเหม็น จึงทำให้แมลงไม่ค่อยมารบกวน
  • ใบของดาวเรือง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ปลายใบคี่ ออกเรียงตรงข้ามกัน ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปรี ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ส่วนขอบใบจักเป็นซี่ฟัน
  • ดอกของดาวเรือง ออกดอกเป็นดอกเดี่ยวตามปลายยอด ดอกเป็นสีเหลืองสดหรือสีเหลืองปนส้ม กลีบดอกมีขนาดใหญ่เรียงซ้อนกันหลายชั้นเป็นวงกลม
  • ผลของดาวเรือง ผลเป็นผลแห้งสีดำไม่แตก ดอกจะแห้งติดกับผล

ดาวเรือง

เอกสารอ้างอิง

  • หนังสือสมุนไพรไทย เล่ม 1. “ดาวเรืองใหญ่ (Dao Rueang Yai)”.  (ดร.นิจศิริ เรืองรังษี, ธวัชชัย มังคละคุปต์).  หน้า 113.
  • หนังสือสมุนไพรสวนสิรีรุกขชาติ. (คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล).  “African marigold”.  หน้า 197.
  • หนังสือพจนานุกรมสมุนไพรไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5. “ดาวเรืองใหญ่”.  (ดร.วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม).  หน้า 288-289.
  • หนังสือสารานุกรมสมุนไพรไทย-จีน ที่ใช้บ่อยในประเทศไทย. (วิทยา บุญวรพัฒน์).  หน้า 222.
  • ฐานข้อมูลพรรณไม้ที่ใช้ในงานภูมิสถาปัตยกรรม ศูนย์ความรู้ด้านการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: lib.ku.ac.th.  [10 มี.ค. 2014].
  • สรรพคุณสมุนไพร 200 ชนิด, สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. “ดาวเรือง”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: rspg.or.th/plants_data/herbs/. [10 มี.ค. 2014].
  • พันธุ์ไม้ย้อมสีธรรมชาติ, กรมหม่อนไหม.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: go.th/webtreecolor/.  [10 มี.ค. 2014].
  • เอกสารเผยแพร่ของ ศ.สมเพียร เกษมทรัพย์ ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, โดยศูนย์ส่งเสริมและฝึกอบรมการเกษตรแห่งชาติสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. เรื่อง “ดาวเรือง”.
  • Chintakovid, W., Visoottiviseth, P., Khokiattiwong, S., and Lauengsuchenkul, S. (2008). Potential of the hybrid marigolds for arsenic phytoremediation and income generation of remediators in Ron Phibon district, Thailand. Chemosphere, 70, 1522 – 1537.
  • ห้องสมุดความรู้การเกษตร, กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: doae.go.th/library/. [10 มี.ค. 2014].
  • มูลนิธิหมอชาวบ้าน. นิตยสารหมอชาวบ้าน เล่มที่ 13 คอลัมน์: สมุนไพรน่ารู้.  “ดาวเรืองและเทียน”.  (ภก.ชัยโย ชัยชาญทิพยุทธ).  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: doctor.or.th.  [10 มี.ค. 2014].
  • สมุนไพร, สำนักโรคเอดส์ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: org/herbs/.  [10 มี.ค. 2014].
  • เทศบาลเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช. “ดาวเรือง”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: tungsong.com.  [10 มี.ค. 2014].
  • ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์, กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. “Tagetes erecta L.”.  อ้างอิงใน: หนังสือสารานุกรมสมุนไพร เล่ม 1 สวนสิรีรุกขชาติ.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: qsbg.org.  [10 มี.ค. 2014].
  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). “สรรพคุณสมุนไพร (ไทย) สีสันบอกได้”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: or.th. [10 มี.ค. 2014].