ชะมวง เป็นพืชผักพื้นบ้านชนิดหนึ่งเป็นที่นิยมมากในแถบภาคใต้ของไทยเนื่องจากใบอ่อนของสมุนไพรไทยชะม่วงสามารถให้รสชาติชาติที่เปรี้ยวได้เลยถูกนำมาประกอบอาหารใบหลากหลายเมนูด้วยเช่นกันนอกจากนำไปประกอบอาหารแล้วใบชะมวงยังมีประโยชน์ทางด้านสุขภาพเช่นช่วยฟอกโลหิต ช่วยแก้เสมหะ กัดเสมหะ กัดฟอกเสมหะเป็นต้น แถมในใบชะมวงยังมีวิตามินและแร่ธาตุสำคัญเช่น วิตามินเอ วิตามินซี และแคลเซียมอีกด้วย

ผลชะมวง

ชะมวง(Cowa) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Garcinia cowa Roxb. ex Choisy อยู่ในวงศ์มังคุด CLUSIACEAE หรือ GUTTIFERAEมีชื่อในภาษาท้องถิ่นอื่นๆ ส้มป้อง มะป่อง (คนเมือง), หมากโมก (อุดรธานี), มวงส้ม (นครศรีธรรมราช), กะมวง มวง ส้มมวง (ภาคใต้), กานิ (มลายู-นราธิวาส), ตระมูง (เขมร), ยอดมวง, ส้มม่วง, ส้มโมง, ส้มป่อง เป็นต้น

ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์ของชะมวง

ชะมวงเป็นพรรณพืชที่มีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งประเทศพม่า มาเลเชีย ลาว เวียดนาม อินโดนิเชีย และไทย โดยพบได้ในทุกภาคของประเทศไทย แต่พบได้มากในแถบพื้นที่ภาคใต้ เนื่องจากเป็นไม้ที่ชอบดินชื้น ส่วนภาคอื่นๆจะพบเติบโตได้ดีบริเวณใกล้แหล่งน้ำ แม่น้ำ ลำห้วย ลำคลอง

ชะมวง

ประโยชน์และสรรพคุณของชะม่วง

  • ช่วยฟอกโลหิต แก้โลหิต
  • ช่วยรักษาธาตุพิการ
  • เป็นยาแก้ไข้ แก้ไข้ตัวร้อน
  • ช่วยถอนพิษไข้
  • ช่วยแก้อาการร้อนในกระหายน้ำ
  • ช่วยแก้อาการกระหายน้ำ
  • ช่วยแก้อาการไอ
  • ช่วยแก้เสมหะ กัดเสมหะ กัดฟอกเสมหะ เสมหะเป็นพิษ
  • ใช้เป็นยาระบายท้อง
  • ช่วยในการย่อยอาหาร
  • ช่วยแก้บิด
  • เป็นยาขับเลือดเสีย
  • ช่วยขับโลหิตระดูของสตรี
  • ช่วยแก้ดีพิการ
  • ช่วยแก้อาการเหน็บ

ข้อมูลคุณค่าทางโภชนาการของใบชะมวง ต่อ 100 กรัม

  • พลังงาน 51 กิโลแคลอรี
  • โปรตีน 9 กรัม
  • คาร์โบไฮเดรต 6 กรัม
  • เส้นใยอาหาร 2 กรัม
  • ไขมัน 6 กรัม
  • เถ้า 6 กรัม
  • น้ำ 1 กรัม
  • วิตามินเอ 7,333 หน่วยสากล
  • วิตามินบี 1 0.7 มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 2 0.04 มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 3 0.2 มิลลิกรัม
  • วิตามินซี 29 มิลลิกรัม
  • ธาตุแคลเซียม 27 มิลลิกรัม
  • ธาตุเหล็ก 1 มิลลิกรัม
  • ธาตุฟอสฟอรัส 13 มิลลิกรัม

ต้นชะมวง

ลักษณะทางกายภาพโดยทั่วไปของชะมวง

  • ลำต้นของชะมวง จัดเป็นพรรณไม้ยืนต้นไม้พลัดใบ เปลือกของลำต้นมีผิวเรียบมีสีน้ำตาลอมเทาต้นอายุมากมีเปลือกแตกเป็นสะเก็ด มียางสีเหลือง ต้นแตกกิ่งในระดับต่ำ เปลือกลำต้นมักเกิดไลเคนเกาะหรือมีราเติบโตทำให้มองเห็นเป็นสีขาวของรา และสีเขียวของไลเคน โดยเฉพาะต้นที่โตบริเวณป่าดิบชื้นหรือใกล้แหล่งน้ำ
  • ใบของชะมวง เป็นพืชใบเลี้ยงเลี้ยงคู่ลักษณะใบแต่ออกมาเป็นใบเดี่ยวแตกใบมากบริเวณปลายกิ่งปลายใบแหลม โคนใบมน แผ่นใบเรียบ เป็นมัน ขอบใบเรียบ มองเห็นเส้นใบไม่ชัดเจนใบอ่อนหรือยอดอ่อนมีสีม่วงแดง ใบแก่มีสีเขียวอ่อน และสีเขียวเข้ม
  • ดอกของชะมวง เป็นดอกเดี่ยว ขนาดเล็ก ออกเป็นกระจุกตามซอกใบ และกิ่ง ดอกมีสีเหลืองนวล ด้านในดอกมีสีชมพูหรือม่วงแดง
  • ผลของชะมวง ผลมีลักษณะกลม เบี้ยวเล็กน้อย ผลเรียบเป็นมัน มีร่องเป็นพูผลอ่อนมีสีเขียว ผลแก่หรือสุกมีสีเหลือง และสุกจัดมีสีเหลืองออกส้ม เปลือกผลมียางสีเหลือง เนื้อหุ้มเมล็ดสีเหลือง ฉ่ำน้ำ เนื้อผลดิบมีรสฝาดอมเปรี้ยว