ยี่หร่า ชื่อสามัญ Tree basil ชื่อวิทยาศาสตร์ Ocimum gratissimum L. จัดอยู่ในวงศ์กะเพรา (LAMIACEAE หรือ LABIATAE) ยี่หร่า มีชื่อท้องถิ่นในภาคอื่นว่า  กะเพราญวน จันทร์หอม โหระพาช้าง กะเพราควาย สมุนไพรยี่หร่าให้กลิ่นหอมรสชาติเผ็ดร้อนที่เป็นเอกลักษณ์และในหลายพื้นที่มักนำมาประกอบอาหารเนื่องจากสามารถดับกลิ่นคาวของอาหารได้เป็นอย่างดีโดยในอาหารไทยหลายเมนูนิยมนำทั้งเมล็ดและใบของยี่หร่ามาใช้เช่น ผัดเผ็ดต่างๆ แกงป่า แกงอ่อม แกงมัสมั่น จะเพิ่มความร้อนแรงให้กับเมนูนั้นๆได้ไม่น้อย โดยทางแพทย์แผนไทยว่ากันว่ายี่หร่ามีสรรพคุณช่วยยับยั้งหรือช่วยชะลอการขยายตัวของเซลล์มะเร็ง ช่วยแก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ อาการปวดท้อง และช่วยขับลมในลำไส้ได้เป็นอย่างดีนั้นเอง

ยี่หร่า เป็นไม้พุ่มเตี้ยลักษณะลำต้นมีสีน้ำตาลแก่แตกกิ่งก้านสาขาขนาดเล็ก กิ่งก้านไม่ใหญ่ในระยะเวลาหนึ่งปีแรกจะยังไม่ออกดอกและผลจะเริ่มออกดอกและผลในช่วงปีที่สองเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุยมีความชื้นปานกลางในพื้นที่กลางแจ้ง ใบยี่หร่า เป็นใบเดี่ยวออกตรงข้ามกันเป็นคู่ ๆ ลักษณะของเป็นรูปกลมรี โคนใบสอบ ปลายใบแหลม ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย ใบสีเขียวสด ผิวใบสากมือ ใบยี่หร่ามีกลิ่นหอมเฉพาะตัว มีรสร้อนช่วยดับกลิ่นความของอาหารประเภทเนื้อสัตว์ได้เป็นอย่างดี ดอกยี่หร่า ออกดอกเป็นช่อที่บริเวณปลายยอด ช่อดอกนั้นจัดเป็นแบบ Spike-like raceme ดอกจะบานจากล่างไปหาปลายช่อ โดยแต่ละช่อจะประกอบไปด้วยดอกย่อยขนาดเล็กประมาณ 50-100 ดอก ผลยี่หร่า มีลักษณะเป็นรูปกลมรี แต่ละผลมีขนาดประมาณ 1 มิลลิเมตร เมื่อยังอ่อนจะเป็นสีเขียว แต่พอสุกหรือแก่แล้วจะกลายเป็นสีดำหรือสีน้ำตาลอ่อน ภายในผลมีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก คนนิยมนำผลของยี่หร่าไปตากแห้งเพราะนำมาทำเป็นเครื่องเทศที่ช่วยดับคาวของอาหาร

เมนูที่นิยมนำมาเป็นส่วนผสมในอาหาร

เมล็ดยี่หร่าแห้ง

เมล็ดยี่หร่า

ประโยชน์ของการรับประทาน ยี่หร่า เป็นประจำ

  • มีฤทธิ์ช่วยยับยั้งและชะลอการขยายตัวของเซลล์มะเร็งได้
  • อุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระในกลุ่มของ สารฟลาโวนอยด์
  • ช่วยบำรุงร่างกาย บำรุงธาตุ
  • มีสรรพคุณในการช่วยขับเหงื่อซึ่งเป็นของเสียออกจากร่างกาย
  • ช่วยลดอาการคลื่นไส้ แก้โรคเบื่ออาหาร
  • ช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบย่อยอาหาร
  • ช่วยแก้อาการปวดท้องเนื่องจากอาหารไม่ย่อย
  • ช่วยแก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ อาการปวดท้อง ขับลมในลำไส้
  • น้ำมันหอมระเหยของยี่หร่าช่วยระงับอาการหดเกร็งของไส้ได้
  • ช่วยลดอาการปวดประจำเดือนในสตรีได้
  • มีฤทธิ์ช่วยฆ่าเชื้อแบคทีเรียและยับยั้งการเกิดของแบคทีเรีย