ข้าวหลาม เป็นของหวานที่เหมาะกับฤดูหนาวเป็นอย่างมาก หลามหมายถึงการนำวัตถุดิบกรอกลงในกระบอกไม้ไผ่แล้วนำไปเผาไฟแล้วทำให้สุก เช่น ข้าวหลาม หลามปลา หลามเห็ดรวม ข้าวหลามนิยมใช้ข้าวเหนียวใหม่หรือข้าวเหนียวเขี้ยวงูเพราะคุณสมบัติของข้าวทั้งสองชนิดนั้นเหมือสุกแล้วข้าวจะเรียงเม็ดสวยและไม่แข็ง นุ่มนิ่มหน้ารับประทาน

ข้าวหลาม

ส่วนผสมข้าวหลาม

  • ข้าวสารเหนียวเขี้ยวงู 1 1/2       ลิตร
  • น้ำตาลมะพร้าว 400         กรัม
  • กะทิ 3              ถ้วย
  • ถั่วดำต้มสุก 2 ถ้วย
  • เกลือป่น 2              ช้อนโต๊ะ
  • ใบเตย 12           ใบ
  • ไผ่ข้าวหลาม 12           กระบอก
  • กาบมะพร้าว 12           ชิ้น
  • งาขี้ม่อน 1 ถ้วยตวง

ข้าวหลาม

อุปกรณ์ที่ใช้

  • คีมคีบถ่าน
  • เหล็กสามขา
  • กะละมัง
  • กรวยกรอกน้ำ
  • มีดสำหรับปลอกไผ่

วิธีทำข้าวหลาม

1.นำไม้ไผ่มาตัดเป็นท่อนๆล้างทำความสะอาดกระบอกด้านนอกให้สะอาดคว่ำทิ้งไว้

2.นำข้าวเหนียวเขี้ยวงูที่แช่น้ำแล้วเป็นเวลา2-6ชม.มาซาวน้ำออกใส่กะละมังพักไว้

3.ผสมข้าวเหนียวเขี้ยวงู ถั่วดำต้ม และ งาขี้หม่อนเข้าด้วยกัน

4.นำส่วนผสมที่เตรียมไว้กรอกลงกระบอกไม่ไผ่พักไว้

5.นำกะทิเกลือและน้ำตาลมะพร้าวมาผสมรวมกันเติมใบ เตย ลงไป

6.ก่อกองไฟอย่าให้มีเปลวไฟลอยขึ้นมาให้ถ่านแดงจริงๆ

7.นำกระบอกไม้ไผ่ที่กรอกข้าวเหนียวที่ผสมแล้วกับน้ำกะทิขึ้นพิงเหล็กย่างไฟ

8.ย่างไฟอ่อนเรื่อยๆๆจนน้ำกะทิที่กรอกลงไปแห้งแล้วข้าวเหนียวสุกเป็นอันเสร็จสิ้น

ข้าวหลาม

เคล็ดลับ

1.ควรย่างไฟกลางค่อนอ่อนเพื่อให้ข้าวหลามสุกทั่วทั้งกระบอก

2.ควรใส่น้ำกะทิให้เหนือจากข้าวเหนียวประมาณ1ข้อครึ่งเพื่อให้ข้าวเหนียวนุ่มดี

3.วัตถุดิบลับสำคัญคืองาขี้หม่อนเพราะจะให้กลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์

ข้าวหลาม เป็นขนมชนิดหนึ่งนิยมทำรับประทานกันในฤดูหนาว หรือเมื่อได้ข้าวใหม่ ใช้ไผ่ข้าวหลาม หรือไม้ป้างเป็นกระบอกใส่ข้าวหลาม ข้าวหลามแบบชาวบ้าน ใช้ข้าวสารเหนียวกับน้ำเปล่า และเกลือเท่านั้น สำหรับข้าวหลามที่ทำขายกันโดยทั่วไป จะใส่น้ำกะทิ และเติมถั่วดำ หรืองาขี้ม้อน การทำข้าวหลามตามประเพณีนิยมของชาวล้านนาจะเพื่อถวายพระในวันเพ็ญเดือนสี่ หรือประมาณเดือนมกราคม ซึ่งเป็นการทานร่วมกับการทานข้าวจี่ และข้าวล้นบาตร