มังคุด เป็นผลไม้ที่ได้รับการขนานนามว่า ราชินีแห่งผลไม้ ด้วยลักษณะภายนอกผลคล้าย ๆ กับมงกุฎของพระราชินี แต่หลายๆคนอาจจะยังไม่รู้ว่ามังคุดนั้นมีประโยชน์มากมายขนาดไหน ในมังคุดนั้นมีสารแซนโทน (Xanthone) ในปริมาณมากซึ่งเป็นหนึ่งในสารต้านอนุมูลอิสระซึ่งมีฤทธิ์ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ช่วยลดการอักเสบ ลดความดันโลหิต ช่วยต่อต้านการเกิดโรคมะเร็งและอาการแพ้ต่าง ๆ แถมยังเหมาะสำหรับคนที่อยู่ใยช่วงควบคุมอาหารอีกด้วยเนื่องจากให้พลังงานที่ต่ำมากๆและยังให้รสชาติที่หวานชื่นใจ อีกที่ยังเต็มไปด้วยใยอาหาร วิตามินซี เอ บี และยังเป็นสมุนไพรมีสรรพคุณช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้นและสามารถนำมาประยุกค์เข้ากับเมนูอาหารเช่น น้ำมังคุด แยมมังคุด และ ยำมังคุด อีกด้วย

มังคุด

มีงานวิจัยเรื่อง “สูตรสารธรรมชาติ ต้านมะเร็งจากมังคุด” โดย ศ.ดร.พิเชษฐ์ วิริยะจิตรา ในงานวิจัยระบุบว่าสารสกัดจีเอ็ม-1ช่วยฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่ดื้อยาปฏิชีวนะ สามารถกำจัดเซลล์มะเร็งในหลอดทดลองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะเดียวกัน ศ.พญ.สุมิตรา ทองประเสริฐ อาจารย์ประจำภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวถึงผลงานวิจัยด้วยการทดสอบผู้ป่วยที่เป็นโรคมะเร็งปอดระยะสุดท้าย ซึ่งไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยเคมีบำบัด 20 ราย ในระยะเวลา 6 เดือนหลังจากที่ผู้ป่วยรับประทานอาหารสูตรธรรมชาติร่วมกับน้ำมังคุดสกัดร้อยละ 80 เห็นได้ชัดถึงความเปลี่ยนแปลงว่าคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยดีขึ้น หลายคนกินข้าวได้ อาการเจ็บปวดบรรเทาลง ผู้ป่วยบางรายสามารถกลับไปทำงานได้ปกติ โดยทุกรายมีภูมิคุ้มกันที่ดีขึ้นแม้จะไม่หายจากโรคมะเร็ง จึงช่วยเป็นทางเลือกสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งระยะสุดท้าย ให้มีสุขภาพที่ดีขึ้นสามารถกลับไปใช้ชีวิตกับครอบครัวได้อย่างมีความสุข

ข้อควรระวัง : ไม่ควรบริโภคมังคุดมากเกินไปเนื่องจากสารแทนนิน (Tannin)ที่อยู่ในมังคุดหากรับประทานอย่างต่อเนื่องจะทำให้เกิดเป็นพิษต่อตับ ไต การเกิดมะเร็งในร่องแก้ม ในทางเดินอาหารส่วนบน และยังไปลดจำนวนของเม็ดเลือดขาวจนทำให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายลดต่ำลงจากปกติ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของ มังคุด

ราก และลำต้น

มังคุด เป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดกลางค่อนข้างใหญ่ ลำต้นทรงกลม สูงประมาณ 7-25 เมตร แตกกิ่งตั้งแต่บริเวณส่วนล่างของลำต้น มีทรงพุ่มลักษณะแบบกรวยคว่ำหรือแบบพีระมิด ลำต้นมีเปลือกสีดำ มีทรงพุ่มหนาทึบ ส่วนรากจะประกอบด้วยรากแก้ว และรากแขนง ซึ่งมีระบบรากค่อนข้างลึก ประมาณ 70-120 เซนติเมตร ดังนั้น มังคุดที่โตเต็มที่จึงเป็นพืชที่ทนต่อสภาพความแห้งแล้งได้ดี

ใบ

ใบเป็นใบเดี่ยว ไม่พลัดใบ ออกใบดกเป็นพุ่มเขียวตลอดทั้งปี ใบแทงออกตามกิ่งตรงข้ามกัน ใบมีลักษณะเป็นวงรีหรือรูปไข่ กว้าง 6-12 เซนติเมตร ยาว 15-25 เซนติเมตร ใบมีลักษณะค่อนข้างหนา เป็นมัน เนื้อใบเหนียวคล้ายหนังสัตว์ ใบมีสีเขียวถึงเขียวอมเหลือง ใบมียางสีเหลือง

ดอก

ดอกออกเป็นดอกคู่และเดี่ยว แทงดอกออกตามซอกใบใกล้กับปลายกิ่ง ซึ่งจะออกจากกิ่งที่มีอายุตั้งแต่ 2 ปี ขึ้นไป กลีบดอกมีแดงสีแดงฉ่ำ โดยมังคุดจะออกดอกได้เมื่อต้นผ่านเข้าหน้าแล้งได้ 20-30 วัน และหลังจากนั้น ได้รับน้ำกระตุ้นก็พร้อมที่จะออกดอก ระยะหลังจากแทงตาดอกถึงดอกบานใช้เวลาประมาณ 30 วัน

ผล

มังคุด มีผลทรงกลม เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 3.2-7 เซนติเมตร เปลือกมังคุดหนาประมาณ 0.7-1.0 เซนติเมตร ผลอ่อนมีสีเขียวอมเหลือง และเปลี่ยนเป็นสีเขียว เขียวเข้ม เขียวอมม่วง สีม่วง และสีดำเมื่อสุกจัด เปลือกด้านนอกมีลักษณะแข็ง เป็นมัน เปลือกด้านในอ่อน มีสีม่วงแดง ถัดมาเป็นเนื้อผล มีลักษณะเป็นรอน 4-8 รอน แต่ละรอนห่อหุ้มเมล็ด 1 เมล็ด เนื้อผลมีสีขาว อ่อนนุ่มคล้ายวุ้น มีเส้น vein สีชมพูติดอยู่ ให้รสหวานอมเปรี้ยวเล็กน้อย ทั้งนี้ ผลสามารถเก็บได้หลังดอกบานแล้ว 11-12 สัปดาห์

แหล่งที่มา : วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี, วิชาการดอทคอม, หนังสือพิมพ์มติชน (13/08/55 ),สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน หน้าที่ 144

ประโยชน์และสรรพคุณของ มังคุด

  • ช่วยบรรเทาอาการไข้
  • ช่วยเสริมสร้างโครงสร้างกระดูกและฟังให้แข็งแรง
  • รักษาสิวและยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดสิวอีกด้วย
  • ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคซึมเศร้า บรรเทาความเครียด
  • ช่วยป้องกันโรคสมองเสื่อม อัลไซเมอร์ พาร์กินสัน โรคเกี่ยวกับระบบประสาท
  • ลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็ง
  • อุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระมีฤทธิ์ช่วยชะลอริ้วรอยแห่งวัย
  • ช่วยรักษาอาการไทรอยด์เป็นพิษ
  • ช่วยลดระดับคลอเลสเตอรอลในร่างกายและลดไขมันที่ไม่ดีในเส้นเลือด
  • ช่วยบำรุงสายตาเน้อจากอุดมไปด้วยวิตามินเอ
  • ช่วยบำรุงสุขภาพช่องปากและเหงือกให้แข็งแรง
  • บรรเทาอาการท้องร่วง
  • ช่วยป้องกันอาการตับเสื่อม ไตวาย
  • ช่วยบำรุงและฟื้นฟูความสมดุลภายในกระเพาะอาหาร ด้วยการยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย
  • มีสารแทนนินที่มีฤทธิ์ฝาดสมาน ทำให้แผลหายเร็ว

ประโยชน์มังคุด

ข้อมูลคุณค่าทางโภชนาการของมังคุด(กระป๋อง) ต่อ 100 กรัม

  • พลังงาน 73 กิโลแคลอรี
  • คาร์โบไฮเดรต 17.91 กรัม
  • ใยอาหาร 1.8 กรัม
  • ไขมัน 0.58 กรัม
  • โปรตีน 0.41 กรัม
  • วิตามินบี 1 0.054 มิลลิกรัม 5%
  • วิตามินบี 2 0.054 มิลลิกรัม 5%
  • วิตามินบี 3 0.286 มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 5 0.032 มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 6 0.018 มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 9 31 ไมโครกรัม
  • วิตามินซี 2.9 มิลลิกรัม
  • ธาตุแคลเซียม 12 มิลลิกรัม
  • ธาตุเหล็ก 0.3 มิลลิกรัม
  • ธาตุแมกนีเซียม 13 มิลลิกรัม
  • ธาตุแมงกานีส 0.102 มิลลิกรัม
  • ธาตุฟอสฟอรัส 8 มิลลิกรัม
  • ธาตุโพแทสเซียม 48 มิลลิกรัม
  • ธาตุโซเดียม 7 มิลลิกรัม
  • ธาตุสังกะสี 0.21 มิลลิกรัม

แหล่งที่มาอ้างอิง : ndb.nal.usda.gov